W 1995 roku, po publikacji przełomowej Anatomii Pustki, Teodor Sęp Szarzyński znalazł się w centrum uwagi jednej z najbardziej prestiżowych instytucji literackich. Przyznanie mu Nagrody Kościelskich wydawało się naturalną konsekwencją jego rosnącej pozycji w świecie literatury. To, co wydarzyło się później, przeszło jednak do legendy i stało się jednym z…
Read More
Proza Teodora Sępa Szarzyńskiego nigdy nie poddawała się łatwym osądom. Wymykała się prostym kategoryzacjom, prowokowała i dezorientowała, zmuszając krytyków do zajmowania skrajnych stanowisk. Rzadko kiedy jakikolwiek twórca w polskiej literaturze powojennej budził tak silne i spolaryzowane emocje: od akademickiego zachwytu nad precyzją jego intelektualnych konstrukcji, po zarzuty o pretensjonalną, hermetyczną pustkę.
Poniższa sekcja gromadzi wybrane głosy krytyczne – świadectwa tych prób zrozumienia, fascynacji, a nierzadko i gwałtownego odrzucenia, jakie towarzyszyły jego twórczości od samego debiutu.
Znajdą tu Państwo zarówno akademickie analizy, próbujące rozebrać na części jego „nawiedzone maszyny” narracyjne, jak i fragmenty recenzji, które oddają gorącą temperaturę sporu wokół jego dzieł. Uzupełnieniem są dokumenty unikalne: laudacja z okazji przyznania Nagrody Kościelskich – nagrody, której, jak wiemy, autor ostatecznie nie przyjął – oraz fragmenty ostatniego znanego wywiadu, w którym po raz kolejny wymyka się jednoznacznej odpowiedzi.
To nie jest portret pisarza uzgodniony. To jest mapa pola bitwy, na którym do dziś toczy się walka o ostateczny sens jego literatury.
Żaden autor w powojennej literaturze polskiej nie wywoływał równie skrajnych reakcji co Teodor Sęp Szarzyński. Jego twórczość od samego początku stanowiła wyzwanie, prowokację, intelektualny test, który niewielu krytyków potrafiło zdać z obojętnością. Jedni widzieli w nim genialnego, choć chłodnego konstruktora, "Borgesa, który zamieszkał w pękniętym lustrze". Inni – pretensjonalnego hochsztaplera,…
Read More
Po dekadzie dobrowolnego wygnania z życia literackiego Teodor Sęp Szarzyński zgodził się na jedną, jedyną rozmowę, która miała towarzyszyć premierze jego powrotnego zbioru Ostatni Wywiad z Echem. Przeprowadzony przez Krzysztofa Wolańskiego dla kwartalnika "Forma" wywiad, wbrew oczekiwaniom, nie stał się ani podsumowaniem, ani wyjaśnieniem jego twórczości. Był raczej jej artystycznym…
Read More
Niewiele tekstów krytycznych wywarło tak znaczący wpływ na współczesne odczytania prozy Teodora Sępa Szarzyńskiego jak opublikowany w 2019 roku esej profesor Elżbiety Konarskiej. Tekst ten, pierwotnie wydany na łamach prestiżowego pisma „Teksty Drugie”, zrywał z dotychczasową, często powierzchowną, krytyką skupioną na chłodzie i precyzji jego stylu. Profesor Konarska zaproponowała w…
Read More